Prowadzenie księgi wieczystej dla danej nieruchomości i utrzymywanie jej treści w zgodności z aktualnym stanem faktycznym i prawnym zapewnia bezpieczeństwo w obrocie nieruchomościami i służy przede wszystkim właścicielom i innym osobom posiadającym jakikolwiek inny tytuł prawny do danego terenu.
Sąd Rejonowy - Wydział Ksiąg Wieczystych zakłada księgi wieczyste lub dokonuje wpisów w księgach już istniejących w zasadzie na wniosek właściciela lub innych osób mających w tym interes prawny (wpisy z urzędy należą do wyjątków).

Postępowanie wieczystoksięgowe wiąże się z koniecznością ponoszenia opłat sądowych.
Zgodnie z ustawą z dnia z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz.1398 z późn. zm.) wysokość opłat kształtuje się w sposób następujący:

Założenie księgi wieczystej - 60,00 zł.

Wpis w księdze wieczystej własności, użytkowania wieczystego
lub ograniczonego prawa rzeczowego (np. służebności drogi
koniecznej, służebności mieszkania, hipoteki) - 200,00 zł.

Wpis własności, użytkowania wieczystego
lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu
na podstawie dziedziczenia, zapisu lub działu spadku albo
zniesienia współwłasności,
niezależnie od liczby udziałów w tych prawach - 150,00 zł.

Sprostowanie działu I księgi wieczystej - 60,00 zł.

Sprostowanie działu I księgi wieczystej najczęściej następuje wówczas, gdy wpisane nieruchomości oznaczone są wg nieobowiązującego już systemu parcelowego i zamierzamy dokonać zmiany oznaczenia na aktualnie obowiązujący ewidencyjny system oznaczenia działkowego.

Wpis hipoteki łącznej lub służebności (np. drogi koniecznej),
choćby wniosek ten obejmował więcej niż jedną księgę wieczystą - 200,00 zł.

Zmiana treści ograniczonych praw rzeczowych
(np. zmiana wysokości hipoteki czy zmiana przebiegu służebności) - 150,00 zł.

Wpis własności, użytkowania wieczystego,
spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu
nabytego w wyniku podziału majątku wspólnego
po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami - 150,00 zł.

Wpis własności nieruchomości rolnej o powierzchni do 5 ha - 150,00 zł.

Jak więc wynika z powyższego wniosek o założenie księgi wieczystej niesie za sobą konieczność uiszczenia opłaty sądowej w łącznej kwocie 260,00 zł., chyba że własność wynika ze spadku, działu spadku, zniesienia współwłasności, podziału majątku między małżonkami lub dotyczy gospodarstwa rolnego do 5 ha, wówczas opłata wynosi 210,00 zł. W sytuacji, gdy księga wieczysta już istnieje opłata w obu przypadkach ulega zmniejszeniu o kwotę 60,00 zł., czyli będzie wynosić odpowiednio 200,00 zł. lub 150,00 zł.

Wpis udziału w prawie - opłata proporcjonalna do wysokości
udziału, nie mniej jednak niż - 100,00 zł.

Opłata od wniosku o wykreślenie wpisu wynosi połowę opłaty
należnej od wniosku o wpis. Wnosząc więc o wykreślenie
np. hipoteki czy służebności drogi koniecznej
(jako ograniczonych praw rzeczowych) opłata będzie wynosić - 100,00 zł.